25 ก.ค 46
ผมเถลไถลไปไกล พร้อมคันเบ็ดขนาด 6 ฟุต สองท่อน สองคัน เหยื่อขนมปังป่นในกระเป๋าแบบ Backpack รำ ตะกร้อสามสี่ลูก เพื่อนที่มีบ้านอยู่ละแวกคลอง 3 รังสิตบอกว่าแถวนั้นมีปลาตะเพียน และปลาหลายอย่างขึ้นผิวน้ำ คนตกปลาหลายคนตกได้ปลาตัวโต.. นั้นเป็นมูลเหตุของการเถลไถล อย่างไรก็ตาม ผมไม่ได้คาดหมายว่าต้องมีผลลัพธ์ที่ดีติดไม้ติดมือ... คุณว่ามั้ย นักตกปลาหมายธรรมชาติ มันก็นักเสี่ยงโชคดีๆนี่เอง.. ถ้าจะมีบรรณาการจากสายน้ำ
ยามสาย ฟ้าครึ้ม แต่ฝนไม่โปรยปราย บรรยากาศแบบนี้น่าเสี่ยงโชคนัก ยังไม่เห็นตะเพียนและปลาเกล็ดขึ้นผิวน้ำ แต่ผมเสี่ยงดวงด้วยก้อนเหยื่อขนมปังรำลงน้ำ และรอ..... ถึงสองนาน ไม่มีผลลัพธ์ น้าผู้หญิงที่ตกปลาอยู่ก่อนแล้วบอกว่า ปลาแถวนี้ไม่กินหรอกขนมปัง <b> ไม่มีตะเพียนหรือ??? </b> ผมถาม แกบอกว่า มี แต่มันลอยหัวหมดแล้ว แต่ช่วงสองสามวันนี้ ฝนตกหนัก ตัวใหญ่ไม่ลอย ลอยแต่ตัวเล็กๆ <b> ลอยหัว??</b> ผมสังเกตน้ำมีสีดำ ครั้งหนึ่งเบ็ดผมเกี่ยวถุงขยะขึ้นมา-จากก้นคลอง น้ำสีดำส่งกลิ่นเหม็นเปรี้ยวกรดไหลออกจากถุงขยะ ผมแทบไม่อยากใช้มือปลดเบ็ด นี่มันกลิ่นของกรดกำมะถันดีๆนี่เอง (กรดซัลฟูริก) เพราะสมัยเด็กๆ ผมทำงานในสวนยาง ซึ่งต้องใช้กรดกำมะถันให้ยางแข็งตัว และกรดนี้ การหมักหมกในแอ่งน้ำโรงทำยาง ให้กลิ่นแสบจมูกจริงๆ
นี่ เอากุ้งตกดีกว่า เมื่อเช้าตกได้ไอ้ดุกตัวละโลกว่าๆมา 1 ตัวแล้ว อีกตัวใหญ่กว่านั้นอีก แต่มันหลุดไป เบ็ดหักเลย น้าคนเดิมเอื้ออาทรผม แกบอกว่า ว่างเมื่อไรแกก็มาตกทุกทีนั่นแหละ ได้วันละตัวสองตัว ดุก ฉลาด ส่วนใหญ่เป็นปลาจำพวกนี้
<b>แล้วมันมีปลาอะไรบ้างคลองนี้??</b> ผมถาม ไม่คาดหวังคำตอบที่เอาจริงเอาจัง แต่ก็อยากรู้ "เมื่อก่อนมีหลายปลา <b>สมัยฉันเด็กๆ แถวนี้น่ะทุ่งนา ปลาชุม แต่เดี๋ยวนี้มีแต่โครงการบ้านจัดสรร ดูที่ท่อน้ำสิ นั่นแหละ ปล่อยน้ำเสียดำๆออกมา น้ำเน่า ปลาไม่ค่อยมีแล้ว</b> เหลือแต่พวกดุก ฉลาด นานๆ มีคนเห็นสวายขึ้นเหมือนกัน"
ผมเลือกกุ้งมาเกี่ยวเบ็ดสองสามตัว แล้วเหวี่ยงเบ็ด รอโชคชะตาสำหรับวันนั้น ช่วงเวลารอ ผมนั่งมองไปตามแนวถนนที่ทอดยาว จากไกลลิบตา ไล่ใกล้เข้ามา ป้ายชื่อโครงการบ้านจัดสรรมีให้เห็นเป็นระยะๆ ตอนนั่งรถเข้ามา ผมเห็นบางโครงการก็เสร็จเรียบร้อย มีคนอยู่อาศัย บางโครงการก็เพิ่งเริ่ม ก็น่าเชื่อได้ว่าคำพูดของน้าผู้หญิงที่ว่า น้ำเน่าถูกปล่อยออกมาจากโครงการเหล่านั้น
นั่งนึกเล่นๆ เพลินๆ <b>น้ำเน่าถูกปล่อยออกมาจากบ้านจัดสรร??</b> ใครกันที่เป็นผู้อาศัยในบ้านเหล่านั้น คนชั้นกลาง ครอบครัวเดี่ยวรุ่นใหม่ คนวัย 25-30 ที่เพิ่งเข้าสู่วัยทำงาน หรือกระทั่งมีครอบครัว กำลังสร้างครอบครัวใหม่ คิดให้มากไปกว่านั้น คนระดับซื้อบ้านโครงการเหล่านี้ โดยส่วนใหญ่ก็จบการศึกษาระดับอนุปริญญา ปริญญาตรี ซึ่งก็พอจะคาดได้ว่า ปัญหาสิ่งแวดล้อมนั้นคงไม่ได้อยู่ไกลจากความคิดของพวกเขา แต่ทำไมน้ำเน่ายังถูกปล่อยออกมาจากบ้านจัดสรรเหล่านั้น??
จะว่าไปแล้ว ถ้าดูภาพรวมจริงๆ แล้ว มันก็คงเหมือนสังคมของคนทำงานทั่วไป เรายุ่งจนไม่มีเวลาจะสนใจสิ่งอื่นๆรอบข้าง นอกจากงาน ลูก บ้าน รถ และความเป็นอยู่ที่ดีกว่าเมื่อวาน สังคมแบบต้องต่อสู้ดินรนกันแบบนี้ พวกเขาอาจจะไม่มีเวลาที่ไปคิดถึงว่า นั่นแหละ สาเหตุที่น้ำในคลองเสียหายมันเพราะน้ำเสีย ของเสียที่ถูกปล่อยออกจากบ้าน หรือแม้กระทั่งจะเป็นบ้านเขาเองก็ตาม น้ำล้างจาน น้ำซักผ้า เศษน้ำทิ้งจากห้องครัว โดยมุมมองของเขาเองแล้ว จุดสิ้นสุดมันคือ รูท่อระบายน้ำที่คอยรับน้ำทิ้งในห้องน้ำ ในห้องครัว หรืออ่างซักล้างหลังบ้าน มันสิ้นสุดกันตรงนั้น ส่วนหลังจากนั้นแล้วมันจะออกไปไหน มันไม่อยู่ในความคำนึงของเขาแล้ว (อาจจะไม่คิดกระทั่งว่า แล้วใครจะบำบัดมันให้มีสภาพที่ดีก่อนจะปล่อยออกสู่แหล่งน้ำธรรมชาติ)
ผมนึกถึงระบบบำบัดน้ำเสียหลายรูปแบบ บ่อพักน้ำทิ้ง บ่อตกตะกอน การเหวี่ยงตะกอน , Activated Sludge , การใช้จุลินทรีย์ , การ Treat อย่างเป็นระบบ... แต่ก็นั่นแหละครับ.. ผลลัพธ์ของน้ำดำที่เห็น บอกได้เลยว่า อาจจะไม่มีการบำบัดอย่างใด อาจจะมีเพียงตะแกรงๆหยาบกรองเศษขยะสักแห่ง หรือถังดักไขมัน.. จะว่าไปแล้วผมก็ไม่รู้กฎหมายว่าเขาต้องเตรียมการบำบัดอย่างไร และแน่นอนว่า ถึงจะมีกฎหมายก็คงไม่เข้มงวดนัก
ดูเหมือน เรื่องน้ำเสีย มันดูห่างไกล ไม่เกี่ยวอะไรกับคนอยู่อาศัย ไม่เกี่ยวอะไรกับการศึกษาของคน จะว่าไปแล้ว ผมเองก็เถอะ ทุกวันนี้ ผมว่าผมก็ผลิตน้ำเสียออกไปไม่น้อยเช่นกัน.. และจำนวนหนึ่งมันก็คงลงสู่แหล่งน้ำธรรมชาติ
คันเบ็ดปลายอ่อนโค้งงอวูบ ผมจับคันวัด ปลาฉลาดตัวหนึ่งกินกุ้งเข้าให้แล้ว ขนาดตัวไม่ใหญ่นัก แต่ผมรู้สึกดีใจที่ยังเห็นมันในกรุงเทพฯ ไม่นึกว่าจะเจอกัน
ไม่นานนัก น้าผู้หญิงคนนั้นก็ตกได้ปลากระสงตัวไม่ใหญ่นักขึ้นมา ปลานี้หาดูตัวยากมากนักแล้ว แต่วันนี้ผมกลับมีโอกาสเห็นมัน ที่นี่ คลอง 3 รังสิต
.. แต่อีกนานเท่าไรที่น้ำในคลองนั้น จะมีสภาพดีพอสำหรับ ฉลาด กระสง อีกนานเท่าไรที่เราจะยังพอมีโอกาสได้มองเห็นฉลาดและกระสงในพื้นที่เหล่านี้......
ปล.
เชื่อมั่นเหลือเกินว่า.. วันนี้ คืนนี้ ผมกลับถึงบ้าน ผมต้องผลิตน้ำเสียอีกแน่นอน น้ำที่มีไขมัน สบู่ ผงซักฟอก.. แล้วมันก็ถูกปล่อยผ่านลงรูท่อระบายน้ำ.. โอ้ แสนแสบ โอ้ คลองจั่น โอ้คลอง.............